از آلودگی سایتهای انرژی تا هزینههای پنهان پاکسازی بعد از جنگ ۱۲روزه | مهدی زارع: ۳۰ میلیارد دلار خسارت وارد شد
رویداد۲۴ | منیره چگینی: جنگ ۱۲ روزه آخرین جنگی بود که ایران پشت سر گذاشته ولی آسیبهای محیط زیستی آن نه تنها پشت سر گذاشته نشده بلکه هنوز ارزیابی هم نشده است.
اگرچه خسارتهای نظامی و اقتصادی جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و آمریکا علیه ایران در کانون توجه قرار گرفت، اما به گفته مهدی زارع، بخش کمدیدهشده این جنگ، آسیبهای عمیق و پرهزینهای است که به محیطزیست کشور وارد شده؛ خسارتهایی که پاکسازی و جبران آنها میلیاردها دلار هزینه و سالها زمان نیاز دارد و مستقیماً با امنیت زیستی و سلامت عمومی گره خورده است.
مهدی زارع زمین شناس در ارزیابی خود از پیامدهای جنگ ۱۲ روزه به رویداد۲۴ گفته: تخریب زیرساختهای انرژی، صنعتی و نظامی تنها به زیانهای فوری اقتصادی محدود نمیشود و آثار زیستمحیطی آن میتواند برای سالها باقی بماند. حملات هوایی به پالایشگاهها، انبارهای سوخت، شبکههای برق و تأسیسات نفت و گاز، خطر نشت گسترده آلایندهها به خاک، هوا و منابع آب را بهدنبال داشته است.
او می گوید یکی از مشکلات آسیبی است که به پالایشگاه نفت شهر ری، انبارهای سوخت شهران و اختلال در میدان گازی پارس جنوبی وارد شد که از منظر زیستمحیطی نگرانکننده است؛ چرا که اینگونه تأسیسات در صورت تخریب، منشأ آلودگیهای پایدار شیمیایی و هیدروکربنی میشوند که میتوانند سلامت ساکنان مناطق پیرامونی را بهطور مستقیم تهدید کنند.
بیشتر بخوانید:
شاهدان انفجار انبار نفت شهران چه میگویند؟
زارع همچنین به خسارات وارده به سایتهای هستهای نطنز، فردو و اصفهان اشاره میکند و یادآور میشود: اگرچه تمرکز تحلیلها بر هزینههای فنی و امنیتی این حملات بوده، اما پاکسازی زیستمحیطی سایتهای صنعتی و انرژی آسیبدیده، بخشی از هزینههای بلندمدت جنگ را تشکیل میدهد؛ هزینهای که در برآوردها، در کنار تورم، تحریم و کاهش سرمایهگذاری خارجی لحاظ شده است.
زارع می گوید در یک ارزیابی، مجموع خسارتهای بلندمدت جنگ تا حدود ۳۰ میلیارد دلار تخمین زده شده که بخشی از آن بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به ترمیم محیطزیست، کنترل آلودگیها و بازگرداندن ایمنی زیستی مناطق آسیبدیده مربوط میشود. به گفته زارع، این هزینهها معمولاً در آمارهای رسمی کمتر دیده میشوند، اما اثر آنها بر کیفیت زندگی، منابع طبیعی و سلامت عمومی بسیار عمیقتر از خسارتهای کوتاهمدت است.
از منظر پدافند مدنی، زارع تأکید دارد: بازسازی پس از جنگ نباید صرفاً به احیای زیرساختها محدود شود، بلکه مدیریت پیامدهای زیستمحیطی، کاهش آلودگیهای ناشی از تخریب صنعتی و افزایش تابآوری اکولوژیک کشور باید بهعنوان بخشی جداییناپذیر از برنامه بازسازی در نظر گرفته شود؛ در غیر این صورت، تبعات جنگ میتواند برای نسلهای آینده نیز ادامه یابد.
